تبلیغات
دانلود رایگان تحقیق و مقاله (تحقیق ای تی) - قیام تنباکو
 
سه شنبه 2 آبان 1391 :: نویسنده : محمد مقاله

قیام تنباکو، نخستین جنبش اصلاحی ایرانیان

مقدمه:

قیام تنباکو در ایران نخستین جنبش عمومی و گسترده ناشی از اتحاد عمومی با علما بود. در دوره زمامداری ناصرالدین شاه قاجار در ایران امتیازات زیادی به  بیگانگان داده شد که همه آنها نتیجه شومی داشته است. از جمله این امتیازات، امتیاز تنباکو بود که به سرگرد «جرالد تالبوت» تبعه بریتانیا داده شد. اعطای این امتیاز واکنش‌های داخلی و خارجی زیادی در پی داشت و اعتراض مردم، علما و تجار نهایتاً منجر به الغای آن گردید.

مفاد امتیاز تنباکو

بر اساس این امتیاز که در 8 مارس 1890 برابر با 1307 هجری قمری بین ناصرالدین شاه و تالبوت امضا گردید امتیاز انحصار خرید و فروش توتون و تنباکو در سراسر قلمرو شاهنشاهی ایران به مدت پنجاه سال به تالبوت واگذار گردید و در عوض صاحب امتیاز تعهد نمود که سالانه 15000 لیره انگلیسی به خزانه شاهنشاهی بپردازد به علاوه 25 درصد سود ویژه.

واکنش مردم، علما و تجار

امتیاز تنباکو زیان بخشترین امتیازی بود که از طرف ناصرالدین‌شاه اعطا شده بود. امتیاز تالبوت به هر شهر و شهرکی که در آنجا تنباکو کاشت و برداشت می‌شد گزند می‌رساند. با اعطای این امتیاز در واقع هزاران بازرگان و خرده فروش تنباکو به یک کمپانی بیگانه فروخته می‌شدند. این مسئله باعث شد تا اعتراضات زیادی صورت گیرد. تاجران منافع خود را در خطر می‌دیدند و روحانیون اجرای این امتیاز را به منزله استیلای بیگانگان می‌دانستند و این مورد باعث شد تا این دو طبقه قدرتمند وجه اشتراکی داشته باشند و به هم نزدیک گردند.

این همبستگی سبب شد تا فریاد اعتراض بر ضد امتیاز انحصاری تنباکو در بازار شهرهای عمده مانند تهران تبریز، اصفهان، شیراز، مشهد آغاز شد. همان شب عده زیادی در مسجد گوهر شاد گرد هم آمدند و دست به تحصن زدند وجمعیت فریاد اعتراض و مخالفت با انگلیس و امتیاز انحصاری را سر می‌دادند. دیری نگذشت که آتش خشم مردم تمام شهر را فرا گرفت و بازارها تعطیل و خیابانها پر از جمعیت شد. اقدام صاحب دیوان كشور که می‌خواست با توسل به زور قوای نظیمه، دکانها را باز کند آتش خشم آنان را تیزتر ساخت. در اصفهان یکی از تجار معتبر ترجیح داد که کلیه موجودی توتون و تنباکوی خود را بسوزاند و اینگونه از تسلیم آن به شرکت انگلیسی خودداری کند. این اقدام در ظاهر تأثیر بسزایی در مردم بر جای نهاد.

احساسات مردم تبریز در مورد این امتیاز تندتر بود. تبریز شبیه بود به ظرفی نفت آلوده که کمترین جرقه‌ای آن را به آتش می‌کشید حتی جان مظفر‌الدین میرزا، ولیعهد ایران در تبریز را خطر جدی تهدید می‌کرد. مجتهد‌های تبریز علیه کمپانی وعظ می‌کردند و در ماه محرم دسته‌های عظیم عزاداران حتی در صدد قتل عام مسیحیان در آمدند.

در شیراز نیز شایع کرده بودند که امتیاز تنباکو صدها تاجر را ورشکسته و بیکار خواهد کرد و بهای تنباکو افزایش پیدا خواهد کرد و بیگانگان به ایران خواهند تافت. شبیه چنین اعتراضهایی در پایتخت نیز در جریان بود و مجموعه این عوامل ناصرالدین‌شاه و صدر اعظمش امین السلطان را در تنگنا قرار داده بود.

تعطیلی بازار، جلوگیری از ورود کارگزاران، امتیاز انحصاری به مزارع تنباکو، پاره کردن آگهی‌های شرکت انگلیسی، سوزاندن تنباکو، نوشتن عریضه، فرستادن نمایندگان متعدد نزد شاه و تحصن در آستان حضرت عبدالعظیم از اقدامات اعتراض آمیز اصناف و بازاریان در شهرهای مختلف بود.

واکنش دولت روسیه

پس از چند روز از امضای امتیازنامه، وزیر مختار روس در ایران اعتراض رسمی کتبی خود علیه امتیاز تالبوت را تسلیم وزیر امور خارجه کرد و تقاضای الغای امتیاز نامه را نمود. از نظر روسیه امتیاز تالبوت به تاجرین روس ضرر و زیان فراوان وارد می‌ساخت. از طرفی دیگر سفارت روسیه استدلال می‌کرد که امتیاز نامه تالبوت ناقض عهد نامه ترکمنچای است زیرا بر خلاف تعهدات ایران در آن عهد نامه به یک کمپانی خارجی امتیاز انحصاری واگذار گردیده که این باعث شده است تا رعایای روسیه از تجارات آزاد در ایران محروم گردند. وزیر مختار روس در ادامه تمام رعایای روسیه را آگاه کرد که می‌توانند وجود امتیازنامه تنباکو را نادیده بگیرند و بی‌هیچ مانعی به خرید و فروش تنباکو بپردازند.

فتوای میرزای شیرازی

در سراسر پاییز و زمستان هر روز در شهرها و پایتخت آشوب و فتنه بر پا می‌شد. مجتهدهای سرشناس به شاه عرض حال دادند و گفتند از آنجا که قرآن مسلمانان را از قبول نفوذ کافران منع کرده است لذا شاه ایران باید از قبول این بدعت امتناع ورزد. به دنبال این تهدید حاج میرزا حسن شیرازی مجتهد سامره فتوایی صادر کرد تحت عنوان «الیوم استعمال توتون و تنباکو در حکم مهاربه با امام زمان است» این فتوا اثر فوق‌العاده‌ای داشت و در سراسر ایران فتوایش را با انضباطی قابل ملاحظه گردن نهادند.

الغای امتیاز

در میان موج تظاهرات و شورشهای مردم ایران فتوای میرزای شیرازی مبارزه علیه امتیاز تنباکو را تکمیل کرد. مردم در سراسر ایران دستور میرزای شیرازی مبنی بر عدم استعمال توتون و تنباکو را پذیرفتند حتی در قصر ناصرالدین‌شاه زنان حرم از آماده ساختن تنباکو برای شاه استنکاف ورزیدند.

علاوه بر فشارهای داخلی، دولت روسیه هم شدیداً به امتیاز تالبوت اعتراض می‌کرد و این در حالی بود که دولت انگلیس برای حمایت از کمپانی برنامه مشخص نداشت. مجموعه این عوامل باعث شد تا ناصرالدین‌شاه در 28 دسامبر 1891 رسماً امتیاز نامه را الغا نماید و این مطلب را رسماً به روحانیون، تجار و مردم اعلام نمود.

 

 





نوع مطلب :
برچسب ها : قیام تنباکو،
لینک های مرتبط :


دوشنبه 7 خرداد 1397 04:40 ق.ظ

Many thanks, Plenty of postings.

ou acheter du cialis pas cher 5 mg cialis coupon printable we use it 50 mg cialis dose generic cialis review uk cialis australian price if a woman takes a mans cialis free cialis cialis side effects cialis ahumada miglior cialis generico
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 05:47 ق.ظ

You actually revealed this well!
click here to buy cialis legalidad de comprar cialis generic cialis review uk precios cialis peru cost of cialis per pill dosagem ideal cialis cialis cost tadalafil 5mg acheter du cialis a geneve cialis rezeptfrei
دوشنبه 17 اردیبهشت 1397 08:16 ب.ظ
It is the best time to make a few plans for the long run and it's time
to be happy. I've learn this publish and if I may I desire to recommend you few fascinating
things or advice. Maybe you could write next articles relating
to this article. I desire to learn more issues approximately it!
جمعه 7 اردیبهشت 1397 08:33 ب.ظ

Really a good deal of terrific material.
achat cialis en europe online cialis buy cheap cialis in uk 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis baratos compran uk cialis canada we recommend cialis info cialis et insomni prices for cialis 50mg cialis canada
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 08:13 ق.ظ

Amazing content. Thanks a lot.
viagra online with prescription where can i buy the cheapest viagra can you buy viagra over the counter buy viagra soft online get viagra how do i get viagra online buy viagra brand online buy viagra using paypal buying viagra online safe buy generic viagra online cheap
جمعه 17 فروردین 1397 11:53 ب.ظ

You made your point!
estudios de cialis genricos cialis 10 doctissimo link for you cialis price cialis coupon cialis 5mg prix generic cialis at the pharmacy cialis daily cialis australian price generic cialis with dapoxetine no prescription cialis cheap
شنبه 18 شهریور 1396 02:56 ق.ظ
Hi, i think that i saw you visited my weblog so i came to “return the favor”.I'm trying to find things to
enhance my web site!I suppose its ok to use a few of your ideas!!
سه شنبه 17 مرداد 1396 09:05 ق.ظ
Hello there I am so glad I found your web site, I
really found you by mistake, while I was researching on Askjeeve for something else, Nonetheless
I am here now and would just like to say cheers for a remarkable post and a all round entertaining blog (I also love the theme/design), I don’t have time to look over it all at the
moment but I have saved it and also added in your RSS feeds, so when I have time I will be back to read much
more, Please do keep up the awesome jo.
دوشنبه 16 مرداد 1396 09:16 ق.ظ
I am not sure where you're getting your info, but great topic.
I needs to spend some time learning much more or understanding more.
Thanks for excellent information I was looking for this
information for my mission.
جمعه 13 مرداد 1396 10:33 ب.ظ
Hi to all, since I am really eager of reading this webpage's post to be updated on a regular basis.
It contains good stuff.
پنجشنبه 31 فروردین 1396 09:52 ب.ظ
Somebody essentially lend a hand to make critically articles I would state.

This is the very first time I frequented your website page and
so far? I surprised with the research you made to
make this particular publish extraordinary. Great activity!
چهارشنبه 23 فروردین 1396 02:42 ب.ظ
Spot on with this write-up, I actually believe
that this amazing site needs much more attention.
I'll probably be returning to see more, thanks for the information!
دوشنبه 21 فروردین 1396 10:43 ب.ظ
First of all I would like to say terrific blog!
I had a quick question which I'd like to ask if you don't mind.
I was interested to know how you center yourself and clear your head prior to writing.

I've had a difficult time clearing my mind in getting my thoughts out there.
I do take pleasure in writing however it just seems like the
first 10 to 15 minutes tend to be wasted just trying to figure
out how to begin. Any ideas or tips? Kudos!
جمعه 18 فروردین 1396 08:34 ب.ظ
Heya! I understand this is kind of off-topic but I had to
ask. Does building a well-established website like yours take a large amount of work?
I am brand new to writing a blog but I do write
in my diary every day. I'd like to start a blog so I can share my personal experience
and views online. Please let me know if you have any recommendations
or tips for brand new aspiring bloggers. Appreciate it!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


دانلود رایگان تحقیق و مقاله (تحقیق ای تی)
درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : محمد مقاله
مطالب اخیر
نویسندگان
برچسبها
آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :